Produced by Tamiko I. Camacho, Kathleen Ballesteros, Pilar Somoza and PG Distributed Proofreaders from page scans provided by University of Michigan. [Transcriber's note: Tilde g in old Ilocano which is no longer used is marked as ~g.] [Pakaammo: Tey 'tilde g' nga nausar iti nagkauna nga ilokano ket na-i-ulog a kas ~g.] MXIMAS MORALES EN ILOCANO Y CASTELLANO PARA USO DE LOS NIOS COMPUESTAS POR UN PRROCO ILOCANO Y AUMENTADAS CON LAS OBLIGACIONES DE VARIOS ESTADOS SACADAS DEL CAMINO RECTO DEL EXCMO. SR. CLARET CON LAS LICENCIAS NECESARIAS. MANILA IMPRENTA DEL COLEGIO DE STO. TOMS 1903. ULIDAN. 1. Ti nan~gioaras sadi Lan~git cadaguiti bituen inaramidna ti dag paypayatem. 2. Ti cababassitan sabong quitaem, quet ti pannacabalin ti Dios siddaaoem. 3. Ti Dios tenglennat pigsa ti taao iti bacud la darat nalag-an. 4. Iti Dios aoan ti macasarqued, quet iti matana aoan nalimed. 5. Ayatem ti Dios quen padam tao: daytoy ti linteg ti cristiano. 6. Iti di mamastrec iti napanglao iti ruan~gan ti Lan~git di maoanitan. 7. Surutem ti nalinteg dalan, ta maalamtot dayao quen gungunam. 8. No iti peggadmo dica adayoan banbannogmontot aga-anay. 9. Aoan urayem cadaguiti annacmo no di iti impalac ammot iti dacquelmo. 10. No adda sicatem aramiden, iti pay tungpalnat quitaem. 11. Iti conciencia agtitipon ti sacsi, Fiscal quen Ocom. MXIMAS. 1. Quien pobl el Cielo de estrellas Hizo la tierra que huellas. 2. La flor ms pequea mira, Y el poder de Dios admira. 3. Dios al bravo mar enfrena Con muro de leve arena. 4. No hay nada que Dios resista, Ni que se esconda su vista. 5. Ama Dios y ama tu hermano: Esta es la ley del cristiano. 6. Quien cierra al pobre la puerta La del Cielo no halla abierta. 7. Sigue el camino derecho; Ganars honra y provecho. 8. Si del riesgo no te alejas, En vano luego te quejas. 9. De tus hijos slo esperes Lo que con tu padre hicieres. 10. Antes que una cosa emprendas Importa que al fin atiendas. 11. La conciencia es la vez Testigo, Fiscal y Juez. 1. Ti agmulat maysa n~ga imbag it sadi Lan~git san~gagasuttot apitenna. 2. Iti apal icuycuyogna ti manotooc quen dusana. 3. Iti naimbag aramiden, quet no asin pan~gipaayam dica quitaem. 4. Iti maysa salioa o sao pasaray iluudnatayo. 5. No maquitam agannaraar ti Init daydayaoem ti Dios man~gipaaoit. 6. Iti la com di mamacaoan ti siaammo di mailaoan. 7. No iti aramid ti sablit ocomen iti met aramidmot tontonem. 8. Iti sirib di cuyuguen ti virtud cas caoayan long, quet narucp. 9. Iti mangyadayot iti quinasadut, tipdenna sumbrec ti quinaduldug. 10. Ti Dios aclunnna caasian ti manubbut iti nacayaoan. 11. Virtud tumulad iti vicio cas cuarta quen pirac falso. 12. Ti Dios in~gatonat napacumbab, quet iti napusong toccolenna. 13. Cadaguiti dadduma silulucnengcayo, quet castadanto met cadacayo. 14. Dica umsien ti patigmaan daguiti masirib quen lal-lacay. 15. Iti Dios man~ginanamaca, ta padapadatay sacupenna. 1. Quien un bien siembra en el suelo Ciento recoje en el cielo. 2. La envidia lleva consigo Su torcedor y castigo. 3. Siempre que puedas, haz bien; Y no repares quien. 4. Una imprudente palabra Nuestra ruina veces labra. 5. Al mirar la luz del dia, Bendice Dios que la envia. 6. Slo inexorable sea El que sin culpa se crea. 7. Al juzgar un hecho ajeno, Mete la mano en tu seno. 8. Sin virtud la ciencia humana Es caa frgil y vana. 9. Quien la ociosidad destierra, Al vicio la entrada cierra. 10. Dios se muestra compasivo Con quien redime al cautivo. 11. Virtud que el vicio remeda, Es como falsa moneda. 12. Dios al humilde levanta, Y al orgulloso quebranta. 13. Sed indulgentes con otros, Y lo sern con vosotros. 14. No desprecieis los consejos De los sabios y los viejos. 15. Poned en Dios la esperanza, Que todos su diestra alcanza. 1. Maquitam ti virtud mairurumen; n~gem adda sabali biag urayen. 2. Iti salaoasao, quen salioaoa iti palimedmo dicanto ibag. 3. Iti tao iti ulbud iruamna isu met lat agaramid dnorna. 4. Iti pudno pasaray napait; n~gem iti daques liclicanna, nasaquit. 5. Iti mamaspasiroc aguindadayao quenca, iti gongonana quen pagdacsam ti sigpenna. 6. No iti bulsc, bulsc met lat man~gidalan agpadadanto maitebbang. 7. Iti agtaguicuat saanna cucua, dina urayen natalna turugna. 8. Iti parpardaya quen ulbud gutugutendat pungtut ti Dios. 9. No addacat iti uneg ti simbaan patuladam iti naimbag amin ti carnam. 10. Macadadael ti daques pagayam cas iti samusam root iti catrigoan. 11. Ti agtaraquen tumatayab iti umucna dinanto bay-an iti aoan mabalbalinna. 12. Dicanto ipabpabareng ti agsapata iti nagan ti Dios nan~gina. 13. Iti di manengn~gel iti pungtutna icuyugnat iti basol ti tuucna. 14. No calicagumam ti tacneng ti cararua daguiti gartemmo pagtalnaem ida. 15. Na adda naquemmo, quet naparbengca dica masapul adu cucua. 1. Veis la virtud abatida, Mas tambien hay otra vida. 2. A hombre hablador indiscreto No confies tu secreto. 3. Quien se acostumbra al engao, El mismo labra su dao. 4. La verdad amargar suele; Mas el mal que evita, duele. 5. Quien te adula y lisonjea, Su bien y tu mal desea. 6. Si un ciego lleva otro ciego En el abismo dan luego. 7. Quien su bien usurpa al dueo, No espere tranquilo sueo. 8. La calumnia y la mentira De Dios provocan la ira. 9. Cuando ests dentro del templo, A todos da buen ejemplo. 10. Mal amigo tanto daa Como la mies la zizaa. 11. Quien cuida al ave en el nido No abandona al desvalido. 12. Nunca en vano jure el hombre De Dios por el Santo nombre. 13. Quien su clera no enfrena, Lleva en la culpa la pena. 14. Si anhelas la paz del alma, Ten tus pasiones en calma. 15. Si juicio y templanza tienes, No has menester muchos bienes. 1. Pacanem t mabisin. quet iti Dios itdennanto met ti canem. 2. Painomem ti mauo, quet iti Dios lac-amemtot gungunam. 3. Iti mamasangbay iti gangannaet masurutnat dalan ti Lan~git. 4. Itdem ti tulong quen saranay iti masaquit quen lacay. 5. Dica macatumpong maysa naagaoa n~ga agtalna, quet mapnec iti cucua. 6. Ti di agsursuro no ubingpay, napaitto lac-amenna no lumacay. 7. Dicanto laeng lalasien uray iti ibilangmo nanengneng. 8. Iti linteg, uray no nain~get, pagayam napaypayso, quet napateg. 9. Iti virtud gameng maysa n~ga abaquennat balitoc ti pautna. 10. Panan~got nalintg quen masirib ti mamacaoan iti ulpit. 11. Ayatm ti Ilim quen Arim, quet iti linteg annugutem. 12. Dicanto maturug no di umon n~ga icacaasim ti naganac quenca. 13. Da~guiti caicariam dica papaaduen, quet iti nababbaba dica met irurumen. 14. Iti daoat ti napanglao dicanto payen, ta anac ti Dios, quet cabsatmo met laeng. 15. Pagraemam daguiti agturaymo, ta pannacabagui ti Dios Apo. 1. Da de comer al hambriento; Y Dios te dar sustento. 2. Templa al sediento la sed; Y en Dios hallaras merced. 3. Quien alberga peregrino, Del cielo encuentra el camino. 4. Da apoyo y tiende la mano Al enfermo y al anciano. 5. No hallars un avariento Que est tranquilo y contento. 6. Quien no aprende con los aos, Sufre amargos desengaos. 7. Nunca trates con desprecio Ni aun al que tengas por necio. 8. La razon, aunque severa, Es amiga verdadera. 9. La virtud es un tesoro, Mas duradero que el oro. 10. Propio es del justo y del sbio El perdonar un agravio. 11. Ama tu ptria y tu rey, Y s obediente la ley. 12. Al sueo nunca te entregues Sin que por tus padres ruegues. 13. Tus mritos nunca abultes, Ni al que es inferior insultes. 14. No te pida el pobre en vano, Que es de Dios hijo y tu hermano. 15. Honra y venera los jueces, Que de Dios hacen las veces. 1. No iti quinabayang-gudao caumam iti trabajot naimbag pamuspusam. 2. No iti dayao ti sabali ranggasam. dayaomo met lat tulaoam. 3. No cayatmo pacaoanennaca ti Dios, iti pammales ranggas dica igalut. 4. No agduaduacat iti surutem, tactaquem; castat aramid ti addaan naquem. 5. Iti tacneg adadda pay sudina iti man~gipudnot iti basolna. 6. Dica pagmamal ti pigsa, quet daotem iti Dios n~ga aluadannaca. 7. Iti maestro pagraemam, quet daguiti padasna tandaanam. 8. Napanglao quen bacnang a~gpadpada, iti saclang ti Dios aoan maiduma. 9. No inca agaramid daques, quitaem, ta ni patay isut turun~gem. 10. No natudio ti ubing, quet naimbag, aoan quencuna ti di agayat. 11. Iti ubing managuimtuud, quet nanengneng, macauma, quet saan cancanoen, 12. Iti managuil-lilipat iti rancap. di casian ti Dios igasat. 13. Iti sao ti maysa natiri. nray pudno, saan mapati. 14. Dica agsasaot nacas-ang. ta baguim met lat damcaam. 15. Iti manotoc maysa n~ga animal. iti naimbag aoid di maimatan~gan. 1. Si el cio te causa tdio, El trabajo es buen remedio. 2. El que otro ofende en su honra, A s propio se deshonra. 3. Si de Dios perdon deseas, Nunca vengativo seas. 4. En caso de duda, abstente: Eso hace el hombre prudente. 5. La modestia ms resalta En quien confiesa su falta. 6. No hagas de tu fuerza alarde, Y pide Dios que te guarde. 7. Al maestro reverencia, Y aprovecha su experiencia. 8. Pobres ricos, iguales Son ante Dios los mortales. 9. Si vas obrar mal, advierte Que caminas la muerte. 10. Si es bueno y dcil el nio, De todos gana el cario. 11. El nio curioso y necio Causa fastidio y desprecio. 12. El ingrato un beneficio A Dios no hallar propicio. 13. En boca del mentiroso Lo cierto se hace dudoso. 14. No uses palabras soces; Que t propio te envileces. 15. Quien maltrata un animal No muestra buen natural. 1. Iti mamabalao iti pagcuran~gam igganacat pa~guimbagan. 2. Iti imaig, oenno panagdaldalus naruay imbag ti maisagut. 3. Iti apal taot tutuquenna; n~gem iti essem pagagtenna. 4. Iti Dios tulun~ganna sidudungn~go ti man~gaos iti lamolmo. 5. Itdem iti naladin~git ti liolioa, quet sadi Lan~git lac-amentot casta. 6. Iti mamacuspag mamadacquel quenca iti aoan naquemmo catcataoaanna. 7. Iti naimbag aoid, quen natan-oc cababalin daguiti cadacln ruan~gan oanitenda laeng. 8. Iti gasat ipabuya ti daques, saan a balan~gat, n~gem pannacalalais. 9. Daguiti basol guraem, quet iti macabasol isnecmot caasim. 10. Surutem ti nalinteg panunut, ipangronam n~gem iti ubbao pagarup. 11. Iti macaigalt iti daques aoidna, agbiag adipen toy, quet matayto casta. 1. El que tus faltas reprende, A tu bien futuro atiende. 2. El aseo en la persona, Muchos bienes proporciona. 3. La envidia al hombre tormenta, Mas la emulacion le alienta. 4. Dios con su bondad asiste, A quien el desnudo viste. 5. Da al afligido consuelo, Y lo hallars en el Cielo. 6. Quien te envanece y te engrie De tu necedad se rie. 7. Buen porte y nobles modales Abren puertas principales. 8. La gloria que el malo ostenta, No es corona, sino afrenta. 9. Los delitos aborrece, Y al culpable compadece. 10. Sigue la sana razn Mas que la vana opinion. 11. Quien un mal hbito adquiere, Esclavo de l vive y muere. ANNUNGEN DAGUITI NADUMADUMA NGA CASASAAD. _Annun~gen daguiti amaen ti balay._ 1. Taracnen ti asaoa, anac quen cabbalay, cas rumbeng iti casasaad. 2. Saan dadaelen iti cucua ti panagsugal quen panagpasindayag. 3. Bayadan, cas rebengna, ti tangdan daguiti tagabo quen mangmanggued. 4. Ayoanan iti cababalin daguiti annac quen adda iti imatn. 5. Agaoaan sansanenda ti agdenn~geg iti pammagbaga daguiti papadi, quen iti yaaoatda cadaguiti Santos Samentos. 6. Balacadan ida cas mainugot. 7. Dusaen ida no maicari quet saan maipuon iti pungtot oenno ranggas. 8. Imatan~gan ida n~ga si ayat. 9. Ic-can ida ti aramidenda. 10. Taripatuen ida cadaguiti saquitda. 11. Patuladan ida ti naimbag. 12. Icammatalec ida ti Dios quet isagutan ida ti naimbag manursuro, casta met iti pangguedan quen paguimbaganda. 13. Salucagan ti panamagaaddayo cadaguiti annac lal-laqni quen babba-y casta met cadaguiti dadduma n~ga matunan. 14. Di an-annaguten iti tao n~ga ti panagsasaona macaited ti pacaisungsun~ganda ti ur-uray quen daques. OBLIGACIONES DE VARIOS ESTADOS. _Obligaciones de las cabezas de familia._ 1. Mantener la familla segun su propio estado. 2. No disipar la hacienda en juegos ni en vanidades. 3. Satisfacer debidamente el salario los criados, jornaleros, etc. 4. Vigilar sobre las costumbres de sus hijos y dependientes. 5. Procurar que frecuenten la palabra de Dios y los Santos Sacramentos. 6. Corregirlos con prudencia. 7. Castigarlos sin pasion de ira, etc. 8. Tratarlos con benevolencia. 9. Tenerlos ocupados. 10. Asistirlos en sus enfermedades. 11. Edificarlos con el buen ejemplo. 12. Encomendarlos Dios, y proporcionarles buenos maestros, amos, etc. 13. Procurar la debida separacion entre hijos hijas, personas de diferentes sexo. 14. No admitir persona alguna que pueda con sus conversaciones, de cualquier otra manera, ser motivo de escndalo la familia. _Annun~gen daguiti annac quen paiturayan._ 1. Quitaen quen ibilang pannacabagui ni Apo Dios daguiti am, in quen appo. 2. Ayaten ida ti amin puso. 3. Pag-raeman ida cas pannacaipaayna quet naimbag laeng ti panaritaan cadacuada saclangman oenno licudanda. 4. Tungpalen daras iti ibagada. 5. Sidadalos iti naquemda n~ga agservi cadacuada. 6. Badan~gan ida cadaguiti pacasapulanda. 7. Itured daguiti pagcuran~ganda quet di sasaoen. 8. Icacaasi ida quen Apo Dios. 9. Ayoanan daguiti cucua ti balay. _Obligaciones de los hijos y dependientes._ 1. Mirar y considerar los padres y amos como representantes de Dios. 2. Amarlos de corazon. 3. Respetarlos debidamente, y hablar bien de ellos, tanto en su presencia como estando ausentes. 4. Obedecerles con prontitud. 5. Servirlos con fidelidad. 6. Socorrerlos en sus necesidades. 7. Sufrir sus defectos, callando siempre. 8. Rogar Dios por ellos. 9. Tener cuidado de las cosas de casa. _Annung t lalaqui n~ga adda asaoana._ 1. Ay-ayatenna ti asaoana n~ga cas iti panagayat ni Jesucristo ti Iglesia. 2. Dina lalaisen iti asaoana ta isu ti di maisina n~ga caloubna. 3. Isurona cas nababbaba n~gem iti is. 4. Ayoananna ta isu ti manaripato quencuana. 5. Isagutna cas maiparbeng. 6. Anusanna n~ga situtured. 7. Taripatuenna ti ayat quen Apo Dios. 8. Isurona n~ga si-alumamay. 9. Dina ung-ungtan quen cabcabilen. 10. Dida agaramid quen agsao iti ur-uray iti saclang daguiti annacda, nupay ububbingda ta isut pacaisungsun~ganda iti daques. _Obligaciones de los maridos._ 1. Amar la mujer como Jesucristo la Iglesia. 2. No despreciarla, porque es compaera inseparable. 3. Dirigirla como inferior. 4. Tener cuidado de ella, como guarda que es de su persona. 5. Mantenerla con decencia. 6. Sufrirla con toda paciencia. 7. Asistirla con caridad. 8. Corregirla con benevolencia. 9. No maltratarla con palabras ni obras. 10. No hacer ni decir cosa alguna delante de los hijos aunque pequeos, que pueda serles motivo de escndalo. _Annung iti baba-y n~ga adda asaoana._ 1. Patguenna unay ti asaoana. 2. Dayaoenna cas pan~gulona. 3. Tungpalenna ti ibagana cas nan~gatn~gato n~gem iti is. 4. Taripatuenna n~ga sigaganetguet. 5. Tulon~ganna siraraem. 6. Sungbatanna n~ga si-alumamay. 7. Agulimec no sisipupungtot ti asaoana. 8. Ituredna n~ga si-anos daguiti pagcura-n~ganna. 9. Adayoanna ti nadecquet unay n~ga pannaquiammu-ammo ti tao. 10. Badan~ganna ti asaoana ti pannacasur-suro daguiti annacda. 11. Dina dadaelen daguiti alicamen ti balay quen cucuada. 12. Dayaoenna daguiti catugan~ganna n~ga cas cadaguiti naganac quencuana. 13. Napacumbaba cadaguiti iipagna. 14. Maquitunos cadaguiti cabbalayda. _Obligaciones de las esposas._ 1. Apreciar al marido. 2. Respetarle como su cabeza. 3. Obedecerle como superior. 4. Asistirle con toda diligencia. 5. Ayudarle con reverencia. 6. Contestarle con mansedumbre. 7. Callar cuando est enojado, y mientras dure el enfado. 8. Soportar con paciencia sus defectos. 9. Repele toda familiaridad. 10. Cooperar con el marido en la educacion de sus hijos. 11. No desperdiciar las cosas de casa ni sus bienes. 12. Respetar los suegros como padres. 13. Ser humilde con las cuadas. 14. Mantener buena armona con todos los de casa. _Annun~gen dagut agtutubo n~ga ububbing_ 1. Agdengn~geg iti pannacaisursuro ti lualo. 2. Ag-raem cadaguiti lal-lacay quen babbaquet. 3. Adayoanna daguiti napeggad ragsac. 4. Adayonna ti quinasadut quen daques a pannaquicuyog. 5. Dina ladaoen ti sumangpet iti rabi-y. 6. Rig-rigatenna ti baguina. 7. Adayoanna ti panagarem quen nailubun~gan canta, danioi quen dadumapay. 8. Dina ilib-libas iti agala ti uray ania agpapanpay no cucuada. 9. Managcararag quen Apo Dios quet pabalacapan cadaguiti manacman tao tapno mapuduanna ti rebengna n~ga pakasaadan. _Obligaciones de los jvenes._ 1. Asistir la doctrina. 2. Respetar los ancianos. 3. Evitar las diversiones peligrosas. 4. Huir de la ociosidad y compaas sospechosas. 5. No retirar tarde de noche. 6. Mortificar su propio cuerpo. 7. Huir de los enamoramientos, canciones profanas, etc. 8. No tomar ninguna cosa ocultamente, aunque sea de su propia casa. 9. Rogar Dios y tomar consejo de hombres prudentes, para acertar el estado que se debe tomar. _Annong iti balasang._ 1. Salimetmetanna unay n~ga cancanayon quinanacman quen talna. 2. Annadanna unay ti panagsasaona. 3. Dina calicaguman iti cumita quen paquita. 4. Saan agcaocaoes iti napasindayag. 5. Saan ag-oay-oayas maquisarita cadaguit lal-laqui. 6. Carurodna ti arem, sala quen pagcomedaan. 7. Esmanna daguiti aramid nasantoan. 8. Canayon sapulenna laeng ti aramidna. 9. Rig-rigatenna ti baguina. _Obligaciones de las doncellas._ 1. Observar suma modestia en cualquier accion. 2. Ser muy mirada en las palabras. 3. No desear ver ni ser vista. 4. No vestir con vanidad. 5. Huir el conversar solas con los hombres. 6. Abominar los galanteos, bailes, teatros, etc. 7. Amar los ejercicios de piedad. 8. No estar ociosa ni un solo instante. 9. Hacer alguna discreta mortificacion. _Annong iti baba-y n~ga balo._ 1. Isu ti nagulidanan iti singpet daguiti babbalasang quen adda asaoana. 2. Naayat iti pacni. 3. Busurenna ti aoan aramid. 4. Naayat met n~ga ag-rig-rigat. 5. Manag-lualo. 6. Igagana unay ti naimbag damagna. _Obligaciones de las viudas._ 1. Ser ejemplo de virtud las doncellas y casadas. 2. Amiga del retiro. 3. Enemiga de la ociosidad. 4. Amante de la mortificacion. 5. Dada la oracion. 6. Celosa de su buen nombre. _Annong daguiti babacnang_ 1. Yamanenna quen Apo Dios daguiti cucua quen gamengna. 2. Dida isu ti pagtalcanna. 3. Saan agpatpatubo n~ga pangpaaduna cadacuada. 4. Dina aramaten ti naquil-lo quen daques pamagtaguinayonna cadacuaca. 5. Dina aramaten ida n~ga pangpabileg it gartem daguiti ricna, 6. Rebbengna ti mangn~gaasi cadaguiti napanglao quen iti Iglesia. 7. Sansanenna n~ga panpanunuten daguiti babacnang nalac ti pannacainfiernoda maipuon iti daques panan~garamatda ti cucuada. _Obligaciones de los hasendados._ 1. Dar gracias Dios por sus bienes. 2. No poner en ellos la confianza. 3. No aumentarlos con usuras. 4. No conservarlos con injusticia. 5. No servirse de ellos para fomentar pasion alguna. 6. Ser caritativo con los pobres y con la Iglesia. 7. Pensar menudo que los ricos estn muy en peligro de condenarse por el mal uso que hacen de las riquezas. _Anun~gen daguiti napang-lao._ 1. Yal-lotda ti naquemda iti pagayatan ti Dios iti biagda n~ga sipapang-lao. 2. Dida taguicuaen iti cucuna ti sabali, quet dida pagpambar iti quinapang-laoda. 3. Salucaganda ti agsapol iti nasayaat pagguin aoaanda. 4. Agaoaanda ti bumacnang cadaguiti cucua quen saniata n~ga nailan~gitan. 5. Lag-laguipenda n~ga ni Jesucristo quen ni Santa Mara napang-laoda met nagbiag. _Obligaciones de los pobres._ 1. Resignarse la voluntad de Dios en su pobreza. 2. No apropiarse cosas ajenas, aunque sea bajo el pretesto de pobreza. 3. Industriarse fin de proporcionarse un honesto bienestar. 4. Procurar hacerse rico de bienes eternos. 5. Acordarse que tambien Jesucristo y Mara Santsima fueron pobres. _Anun~gen daguiti agtagtaguilaco._ 1. Yamanen quen mapnecdan iti bassit dumquet iti pagsapulanda, 2. Padapada ti panag-lacoda ti naimbag panagtimbeng, panagsucat quen panag-rucod. 3. Dida yul-ulbod daguiti taguilacoda. 4. Dida cayascasen amin iti sangsangcaquita n~ga laco tapno di marigatan iti ili. 5. Dida man~gal-a-lilao qnen agsaor. 6. Rebengda ti man~gaasi cadaguiti napang-lao. _Obligaciones de los mercaderes._ 1. Contentarse con una ganancia moderada. 2. Dar todos lo justo en peso y medida. 3. No falsificar las mercaderas. 4. No apoderarse de todo un gnero, ocasionando la miseria al pueblo. 5. Abstenerse de toda especie de fraude engao. 6. Ser caritativo con los pobres. _Annun~gen daguiti adda ammona n~ga teggued quen pagsabulan._ 1. Sansanenda n~ga idaton iti Dios daguiti quettang quen rigatda. 2. Agaoaan quen ipaypaysuda ti agaramid. 3. Agn~gilinda cadaguiti aldao n~ga maiparit dida ag-lun lunod quen agbasbassaoang. 4. Saan teng-len icutan iti saan cucua. 5. Saan damsacan quen agaramid iti pacaranggasan daguiti paguianan. 6. Dida laeng palpalabsen iti horas. 7. Buyoguenda ti sao n~ga intedda. 8. No panagaramidan dida agsasao ti naalas quen palpalicod. _Obligaciones de los artistas y jornaleros._ 1. Ofrecer Dios con frecuencia todas las privaciones y fatigas. 2. Trabajar con toda diligencia y exactitud. 3. No trabajar en dia festivo; no renegar ni blasfemar. 4. No tener las cosas ajenas. 5. No ocasionar gastos ni hacer dao sus propios amos. 6. No perder el tiempo. 7. No faltar la palabra dada. 8. En el trabajo no murmurar ni tener conversaciones libres, etc. _Uppat balacad ni San Ignacio._ 1. Cas iti mababaelam, adda laeng iti Dios pusom; ita pusom adda laeng ni Apo Dios quet isu laeng iti pampanunutem. 2. Ti napateg unay n~ga naquem iti Dios isu laeng iti turungen amin daguita tarigagaymo quen puon met daguiti aramidem. 3. Uray caano, napatacman oenno nalmeng dimo lip-lipatan ni Apo Dios. 4. Ti biag ni Jesucristo, isu laeng iti ulidanmo ti amin disso quen iti aniaman casasaadmo. _Cuatro avisos de San Ignacio._ 1. Ten, en cuanto puedas, tu corazn en Dios y Dios en tu corazon pensando continuamente en l. 2. La santsima voluntad de Dios sea el centro de todos tus deseos y el principio de todas tus acciones. 3. No pierdas nunca Dios de vista, tanto pblica como privadamente. 4. La vida de Jesucristo sea tu modelo en todo lugar y en cualquier estado en que te encuentres. End of the Project Gutenberg EBook of Mximas Morales en Ilocano y Castellano by Anonymous License: Share Alike