Produced by Lars Aronsson and the Project Runeberg "Nova analysis aquarum Medeviensium" is a scientific paper in Latin about the quality of the water of the health spa at Medevi in Sweden, published in 1800 by Swedish chemist Joens Jacob Berzelius (1779-1848). This e-text was produced for Project Gutenberg from Project Runeberg's digital facsimile edition, available at http://runeberg.org/berzaqua/ This is a plain text file using the ISO 8859-1 (Latin-1) character set (E,e = E,e-acute; A,a = A,a-ring; Ae,ae = A,a-umlaut; Oe,oe = O,o-umlaut). Project Runeberg publishes free digital editions of Nordic literature. We need more volunteers like you. Learn more at http://runeberg.org/ Regio Collegio Medico Sacrum. NOVA ANALYSIS AQUARUM MEDEVIENSIUM Quam Venia ampliss. ord. philos. p. p. Praeses Mag. A. G. EKEBERG chem. Adjunctus Reg. Acad. Scient. Stockh. Membr. ET AUCTOR JACOBUS BERZELIUS Ostrog. Stip. Strandb. In audit Gust. Maj. D. VI Decemb. MDCCC. Upsaliae Litteris Joh. Fr. Edman, Reg. Acad. Typogr. Table of Contents Nova analysis aquarum Medeviensium Vetus sive insimus fons Fons Medius Fons supremus Limes Medeviensis Fons Lokaensis Limus Lokaensis NOVA ANALYSIS AQUARUM MEDEVIENSIUM Aquae Medevienses a Cel. BERGMAN primum justa & consummata analysi chemica exploratae sunt. In actis Reg. Acad. Scient. Holm. An. 1783. P. 4, p. 218, hanc suam disquisitionem exposuit. Sed Cel. Medicus S. R. M. Primarius etc. D. Doct. S. HEDIN, hujus institutionis praefenti tempore curator (Brunns Intendent,) cum variare interdum naturam fontium & elementorum rationem, assiduis nobilissimorum chemicorum investigationibus confirmatum esse, & in recentissimis praeterea chemiae profectibus majora ad disquisitiones hujus generis subtilius instituendas subsidia esse posita reputaverit, aestate superiori novam analysin suscipiendam esse censuit; eamque mihi, ad Medevi vices Chirurgi, ejus auspicio, tunc gerenti, mandavit. Quam cura diligentiaque quanta maxima potuerim peractam, propter magnam ab experientia summi viri discrepantiam, eorum. qui his rebus student, judicio esse submittendam existimavi. Et cum etjam celebratum Loka fontem limumque, antea rite consummateque non examinatum, eadem hac praeterita aestate, ab ejus curatore D:o Doct. etc. ASCHAN sollicitatus, adcurate sim perscrutatus, brevem ejus descriptionem, reservata in aliam occasionem copiosiori experimentorum expositione, adjungere, ob materiae similitudinem, institui. Ex tribus fontibus, quibus jam uti licet, unus tantum, & is infimus, ante nostram aetatem scaturivit. Olim quidem tres etjam numero fuerunt fontes; duo autem reliqui, quos Cel. BERGMAN Roedbrunn & Dahlbrunn appellat, jam ita cessaverunt, ut ne locum quidem ubi siti fuerint, reperire potuerim. At curante Cel. HEDIN alii duo nuper aperti sunt & aediculis belle superstructis hoc anno consummatis, tecti; ut pauperibus usui essent, quibus antea circa horam tertiam matutinam surgendi, necessitas erat, ne ex unica scaturigine petita aqua opulentioribus ad horam sextam fontem adeuntibus deesset. Vetus sive infimus fons. Situs ejus est aliquanto depressior, ita tamen ut defluxus sit facilis. Intra aedificium alto muro circumdatur, qui ad aequabile frigus conservandum plurimum confert. Profundus est V pedes. Cantharos circiter LX per horam effundit, cli temporisque varietate parum affectus. Temperatura in superficie + 6,5; ad fundum 6, intra menses aestivos non mutata. Sapor asper, multis nauseosus. Odor concussione exprimitur hepaticus. In aperto vase sensim oxidum ferri demittit, & odorem saporemque asperum perdit. Tincturam Heliotropii rubefacit, at non post coctionem ferrive demissionem. Calce soluta turbatur, sed non post coctionem. Acidum carbonicum in aqua ita prodi docent, si primo calcis solutionem turbaverit, uberius autem adfusa solverit quae praecipitata erant; quod vero hic non incidit, cum ferrum etjam praecipitetur, ex quo praecipitarum flavescit; in aqua autem nihil vel parum adsir liberi acidi carbonici. Cum acido sulphurico forti nulla effervescentia. Solutiones Fernambuci aut Curcumae non mutatae. Cum ac. gallaceo color violaceus; prussiate kali caeruleus purissimus; ex quo post quietem XXIV horarum prussias ferri depositus; utrumque in aqua cocta inefficax. Acidum oxalicum paullulum permutavit, sed non in cruda solum, verum etjam in cocta; quod sulphatem calcis prodit. Carbonas kali nihil. Natrum purum post horas XXIV luteolum praecipitatum effecit. Similiter ammoniacum. Aliquantulum ac. azotici in aquae portionem instillabatur, quae dein azotate barytae praecipitabatur: pauxillum illud, quod post h. XXIV demissum erat, inde separabatur, quo facto aqua azotate argenti praecipitabatur; hoc praecipitatum suisse muriatem argenti exinde colligimus, quod luci expositum nigrescebat; quod in carbonatibus argenti non accidit. Azotas hydrargyri frigide praeparatus album dedit & subtile praecipitatum, ad labra vitri adhaerens, & vix sensibile antequam aqua effusa, vitrum aruisser. Azotas hydr. calide praeparatus & azotas plumbi praecipitata fecerunt e luteo candicantia. Ad detegendum in aqua hydrogenium sulphuratum multa sunt a chemicis proposita, at pleraque non nisi in aquis saturatoribus efficacia. Ejusmodi sunt: argentum metallicum; sed in fonte suspensus nummus argenteus bene politus post IIX dies aeque splendebat; oxidum arsenici album; id vero in hac aqua aequali tempore nihil passum est; acidum azoticum conc. quod, hydrogenium oxidando sulphur praecipitare docent; illud autem heic nihil tale effecit. Nihilominus olfactus hydrogenii sulphurati in hac aqua index certissimus est. Azotas plumbi in forma sicca ad hydr. sulph. valde sensibilis est; at solurus, propter suam ad aquam attractionem, sulphure difficilius decomponitur. Scribebam autem hac solutione in charta, quae vasi, in quo aqua fontana evaporaretur, superimponebatur: vas sensim calefactum est, ut gas hydr. sulph. quantum fieri posset siccum eliceretur: qua re etjam factum est, ut litterae seriptae, pro varia gasis siccitate, quibusdam in locis metallice splenderent & nigrescerent; aliis magis minusve perspicuae, aliis non observabiles essent. Post haec experimenta praecursoria, nostra in eo verfat, est opera, ut quae in hac aqua soluta sint gasia fecernerentur. Quantum aquae Cantharus unus capere potest [1] in vas retortum vitreum instillabatur ejus magnitudinis, ut tertia pars vacua maneret: orificium subere obturabatur, per quod aptatus erat tubus vitreus; cui vesica arcte adligabatur. Tubus ad apparatum pneumaticium ducebat. Aqua, qua hunc appatatum impleveram, quartam horae partem cocta erat, & jam intra temperaturam + 85 & 100, igne subtus facto, servabatur. Supra enim in recipulo pneumatico olei stratum fluitabat, ne, experimento peracto, gas ab aqua refrigerata imbiberetur. Quamquam aqua, ut diximus, antea diu servisset, bullae tamen aeris jam exinde per oleum adscendentes animadvertebantur, ex cucurbita non venientes. Gas, quod in apparatu pneumatico, postquam aqua in cucurbita horae tres quartas partes servisset, receptum erat, minoris aliquanto voluminis fuit eo, quod supra aquam in cucurbita fuerat, utroque in eadem temperatura menso; ex quo sequitur, vapores aquosos non omnem ex superiori cucurbitae parte aerem expulisse; quapropter hac methodo nihil certi de quantitate naturave gasium in aqua fontana solutorum eruere licet. Alia igitur utendum erat. Nec apparatum a Cel. BERGMAN (Om Bitter-, Selzer-, Spa- och Pyrmontervattens halt och tillredning, Sec. 8. Fig. 1.) comparare poteram. Hanc igitur, scopo, ut videtur, optime inservientem experiundi rationem inveni. Orificium lagenae vitreae, adcurate ejus capacitatem emensus, subere optimo obturabam, per quod tubus vitreus, ut in experimentis pneumaticis solet, curvatus ingerebatur ita, ut altera ejus extremitas ultra suber in lagena non exstaret. Et lagena & huic ita adjunctus tubus aqua examinanda implebantur, ne minima quidem aeris atmosphaerici bulla observabili relicta. Lagena ad commissuram luto vesicaque rite munita, in balneo arenae ponebatur. Apparatu pneumatico eodem as supra utebar; sed jam aqua plus horam ante initium experimenti fervisser. (Vas, in quo fervebat, ejus capacitatis erat, ut quod exhalaret cruda aqua compensare opus non esset). In ipso recipulo apparatus aqua, ut ante, oleo operiebatur. Huic methodo aliquis objicere forsitan posset, aquam fontanam in lagena calore valde dilatari ante quam gasia exinde abeant; ita partem expelli & amitti. Sed ubi haec pars aquae venerit in aquam bullientem apparatus pneumatici sub recipulum, gasia, quibus praegnans est, mox hujus calore in formam nativam restituta, effugere nequeunt. Postquam horae dimidium aqua in lagena fervisset, summovebatur sensim ignis ad cautam refrigerationem. In temperatura +17 volumen gasium dimensum fuit 6,5 pollicum cubicorum decimalium pro quoque cantharo. Cel. BERGMAN 14 p. cub. ex. Cantharo accepit. Haec discrepantia experimentum pluries iterare jussit; idem autem semper fuit eventus, si aberrationem 1/2 vel 3/4 p. c. exceperis, tribuendam temperaturae , quam omnino aequalem obtinere non poteram. Iuncturam autem nec rimis latentibus fefellisse, tum illius post singula experimenta sollicita exploratio demonstravit, cum regressus aquae ex apparatu pneumatico in lagenam frigescentem. [1] Hoc loco & in sequentibas mensura coronata & accurate explorata utebar. Ad vulgare praescriptum solutio calcis in gase his experimentis collecto collocabatur. Post XXXVI horas ex 6,5 p. c. dimidius tantum restabat, quam aera esse atmosphaericum gas azoticum oxigenatum indicavit. Quorsum igitur gas hydrogenium sulphuratum, quod aquae inesse certo sciebam? Id quo intelligerem, lagenam, hoc gase, praeparato ex sulphureto ferri ac acido sulphurico diluto, impletam supra calcem aqua solutam collocavi. Post XIV horas X p. c. absorpti erant; supererat unus cum dimidio p. c., post XXIV horas nihil diminutus; quem esse atmosphaericum, gase azotico oxigenato exploravi. Gas hydr. sulph. & gas acidi carbonici ad aequalia volumina commixta & eidem experimento subjecta, ab aqua calcarea, uno p. c. relicto,. absorbebantur. Solutionis calcareae in his experimentis, & praecipue in superiori, color erat luteoalbidus, odor saporque sulphureti calcarei; solutio sensim sulphatem calcis deponendo turbabatur, quod tamen in posteriori propter carbonatem calcis simul praecipitatum discerni non poterat. Ex quibus intelligitur, diminutionem supra descriptam gasis aquae examinandae non acido tantum carbonico sed gasi etjam hydr. sulph. esse tribuendam. Horum igitur gasium quantitates alia via dignoscendae sunt. Eum in finem unum aquae fontanae Cantharum in vase operto calce praecipitabam; praecipitatum, cujus pondus erat = 0,085 [2] ex oxido ferri = 0,020, carbonate calcis magnesiaeque aquae proprio, aliis experimentis noto = 0,035, & carbonate calcis jam generato, cujus igitur pondus = 0,030, constabat. Si pondera carbonatis calcis & acidi carb. quod continet, sunt inter se = 100:43, oritur exinde pondus acidi carbonici ex aqua fontana recepti = 0,014; ex quo tamen volumen gasis ejus haud facile inveniri potest. [2] Unitas ponderis per totam banc disfertationem = 1/4 lod viktualie-vigt = 1 drachma 7 1/2 gr. = 1 centner prober-vigt. Unde autem oritur hujus aquae gas hydrogenium sulphuratum? In quibusdam aquis non dubium est quin originem debeat sulphureto calcis, quod, dum ex aqua oxidatur, ideoque gas hydrogenium generat, illi sulphuris aliquid tradit; ipsum autem in sulphatem calcis transit, qui circum tales fontes, forma pulveris albi, se manifestat. In aqua Medeviensi sulphas quidem calcis adest, quem primo sulphuretum fuisse posse, deinde vero oxidatum, hoc gas, ut diximus, produxisse, haud quidem districte negaverim, vero tamen similius esse existimaverim, a stratis corporum organicorum putrefactorum vel putrescentium, per quae vena transit, idem illud gas originem duxisse, quippe quod destructione animalium vegetabiliumque generari, ideoque ex stagnosis limosisque locis, praesertim commotione quadam facta, exhalari noverimus. Per hanc hypothesin explicatur etjam ortus gasis hydrogenii carbonati, quod in hoc & pluribus aliis Sveciae fontibus adesse, cum alia fere desint ipsius indicia, sapor peculiaris certe arguit; quamquam ejus quantitas, propter minorem in aqua solubilitatem longe minor sit, necesse est; nec determinari potest nisi combustione; quam experiri, defectus instrumentorum prohibuit. Ex quovis fonte V Cantharos, in vase vitreo, unum cum dimidio cancharum capiente, singulos vaporare curavi. Massa sicca caute colligebatur, & quod vitro arctius adhaerebat, acido muriatico diluto abluebatur & solutioni N. 5 addebatur. Massae in temp. + 108 siccatae pondus =0,575. 1. Massa diligenter aqua eluebatur & liquidum siphone secernebatur, quo colatio evitaretur. Haec aqua deinceps ad siccum vaporabat, supra infundebatur alcohol, qui non solutum reliquit album terrestre = 0,025, quod experimentis infra enarrandis sulphatem calcis esse reperi. 2. Solutio alcoholina lente evaporabatur; fusca erat, & crystallos muriatis natri facile agnoscibiles in reliqua massa fusca deliquescibili dabat [3]. Pondus totius massae = 0,150. In aqua solvebatur, cui solutioni admistum ammoniacum purum nihil mutavit; sed azotate barytae praecipitatum efficiebatur, quod lotum siccatumque erat = 0,01. & azotate argenti praecipitatum cinereum, in lamella vitrea supra ignem odorem empyreumaticum spargens, quo manifestatur extractum vegetabile: id igitur coctione cum acido azotico conc. destruebatur; quod hujus acidi supererat, ammoniaco dein saturabatur, quod primo praecipitatum faciebat, mox solvebat; quapropter acidum muriaticum ad saporem acidulum addebatur. Murias argenti bene elotus & siccatus niveo fuit colore & pondere = 0,240. [3] Sales cum extracto conjunctos difficulter crystallisari, notisi mum est. 3. Ex reliqua solutionis parte argentum superfluum muriate ammoniaci praecipitabatur: dein inspissabatur, nihilque acido oxalico tartaricove afficiebatur; quapropter nec kali nec calcem habebat. 4. Residuum ex lotione cum aqua N. 1 cum alcohole eluebatur, quod evaporando dedit refinam odoram fuscam = 0,005. 5. Residuum ex massa alcohole elota N. 4 acido muriatico diluto solvebatur; solutio secernebatur, & quod solutum non erat, aqua eluebatur, quae dein solutioni admiscebatur. Haec ad dimidiam partem evaporata ammoniaco praecipitabatur; praecipitatum elotum fuit = 0,15. Reliqua solutio, cum aqua lotionis, carbonete ammoniaci praecipitabatur, quod carbonatem calcis = 0,125 dedit. Calcem fuisse inde colligitur, quod cum acido sulphurico sal difficulter solubile efficiebat, nec carbonare ammoniaci solvebatur; ideoque magnesia non erat. 6. Quod ammoniaco praecipitatum erat, in acido sulphurico solvebatur; residua erat magnesia, quae acid. sulph. dilato difficulter solvitur, si pura est; pondus erat = 0,03. Acido muriatico soluta carbonate ammoniaci procipitabatur [4] & mox ab eo solvebatur; quae magnesiae nota est. [4] BERGMAN & secundum eum plures alii, magnesiae ad acida attractionem majorem statuunt quam ammoniaci. Alii negant; cum ex acid. sulphurico ammoniaco praecipitetur. BERGMAN (In Opusculis T. 3 p. 317 & 337) hoc praecipitatum inde oriri contendit quod in solutione sal tripliciter compositum generaretur. Qua de re haec sequentia ipse sum expertus. Si Murias magnesiae cum carbonate kali praecipitatur, usque dum reagat alcali, & praecipitatum inde separatur, praecipitari dein potest cum ammoniaco puro nova magnesiae portio. Idem evenit, si ordine inverso primo adhibetur ammoniacum purum & deinde Carbonas kali. Sulphas magnesiae carbonate kali totus decomponitur; at si plus carbonatis kali additur, solvitur iterum praecipitatum, & post horas quasdam crystalli formantur. Idem evenit, si praecipitatio ope carbonatis ammoniaci perficitur. Etjam ex muriate magnesiae praecipitando formantur hi sales; si solutio valde diluta est, nihil carbonate ammoniaci praecipitatur; si aliquantom puri ammoniaci additur, praecipitatum oritur quod carbonate ammoniaci, si sufficiens ejus quantitas adsit, solvitur & crystallisatur eam in formam, quam BERGMAN, Opusc. T. 1 Tab. 1. depinxit & carbonatis magnesiae esse dixit; sed. ut ex allatis sequitur, ammoniacum etjam continet, quod in auctiore calore effugit, & magnesiae carbonatem pulverulentum relinquit. Solutio muriatis magnesiae valde diluta non praecipitatur carbonate ammoniaci, sed tantum si concentrata sit; tum autem praecipitatum est triplex ille sal, cujus supra mentionem fecimus, sere difficulter solubilis. Carbonates alcalium solvunt carbonatem magnesiae, & efficiunt sales crystallisabiles difficulter solubiles. Murias ammoniaci carbonatem magnesiae solvit, sed pars decomponitur & sal triplex nascitur. Alcalia pura solvunt carbonatem magnesiae ita, ut se acido carbonico saturent, & quod superest carbonatis magnesiae solvant; quod de ammoniaco non valet; cum carbonas ammoniaci puram magnesiam ita solvat, ut haee primum ab ammoniaco rapiat ad se acidum carbonicum. Fourcroy & Vauquelin, in analysi urinae, Bulletin des Sciences An. 1798 N. IX, propensitatem magnesiae ad triplicem conjunctionem cum ammoniaco & acido phosphorico memoraverunt. Haec magnesiae proprietas accuratiore disquisitione digna esse vi detur. Solutio in acido sulphurico facta, ad siccum evaporabatur; quod dum fiebat, crystalli sulphatis calcis formabantur: massa sicca ustulabatur donec effugisset ac. sulphuricum; residui pondus = 0,125; quae ponderis auctio majori ferri oxidationi tribuenda esse videretur, quam etjam color & vapores acidi sulphurosi indicabant. 7. Massa usta lavabatur aqua, ex qua nec ammoniacum nec carbonates alcalium aliquid praecipitabant. Dein ac. muriatico solvebatur, ex qua solutione murias barytae praecipitatum effecir, quod sulphatem calcis = 0,02 adhuc remansisse indicabat. Etjam oxalas kali calcis praesentiam docebat. Puro ammoniaco oxidum ferri purum praecipitabatur = 0,10. 8. Solutio N. 5, ex qua calx carbonate ammoniaci praecipitate erat, in siccum evaporabatur; cum acido sulphurico miscebatur & urebatur donec acid, muriaticum effugisset; iterum solvebatur, & ammoniaco praecipitabatur; quo secernebatur magnesia = 0,02. 9. Quod post solutionem in acido muriatico supererat, aqua difficulter solvebatur; at aqua postquam diutius superinfusa mansisset, & solutione barytae & acid. oxalico praecipitabatur; coctum in carbonate natri generavit sulphatem natri, & quod non solvebatur, effervescebat aliquantulum, adfuso acido quodam; fuit igitur sulphas calcis = 0,140. Hae omnes rationes si conferuntur; animadvertitur auctio = 0,040, quae tribuenda est iis particulis, quae ex vase, in quo facta erat evaporatio, acido muriatico eluebantur. Salis N. 2 pondus erat = 0,150; murias argenti = 0,240 continet ac. muriaticum = 0,043, quod ad plenam saturarionem requirit natrum = 0,065 & aquam ad crystallisandum = 0,022, quo quantitas muratis narri invenitur = 0,130. Sulphas barytae, ibidiem, = 0,010 continet ac. sulphuricum = 0,003; quod saturatur natro = 0,005, ex quo quantitas sulphatis natri = 0,08. Residuum fuit extractum & aqua & alcohole solubile = 0,012. Sequens tabula exhiber, quantum ex meis quidem experimentis concludere licuit, quantitates corporum in quovis hujus aquae cantharo solutorum; cui adjungitur tabula Cel. Prof. BERGMAN, loco supra citato allata. Secundum experimenta Secundum mea BERGMANNI Gas acidi carbonici - 6 p. c. Gas ac. carb. Gas hydr. sulph. - 8 cum gase hydr. sulph. - 6 p. c. Aer athmosph. - 0,5 ----- ----- 14 6 1/2 Murias natri - 0,005 Murias natri - 0,026 Oxidum ferri - 0,056 Oxid. ferri - 0,020 Extractum mucil. - 0,019 Extract. muc. - 0,003 - - - - Sulphas natri - 0,001 - - - - Sulphas calcis - 0,037 - - - - Carbonas calc. - 0,025 - - - - Carb. magnes. - 0,010 - - - - Resinae - 0,001 Murias calcis - 0,009 - - - ----- ----- 0,089 0,123 Fons Medius In ipso fere plano soli circumjacentis scatet; reliqui duo depressiores. Aqua per duo foramina crateris emittitur, ideoque fere semper turbida est. Temperatura variat. D 1 Junii erat in fundo +7 deg.; in superficie 7, deg.5; in atmosphaera 8 deg. vel 9 deg. D. 30 Julii in fundo 9,5 in superficie 10, deg. in atmosphaera 19 deg. vel 20 deg.. Quantitas gasium per cantharum aquae hujus fontis est 1 1/2 p. cub. major, quam reliquorum; odore hydrogenii sulph. fortiori & quadam virtute laxante praedita est. Ejus partes constitutivae eaedem sunt, ac fontis supra descripti, excepto, quod minus ferri (= 0,015) & carbonatis calcis (= 0,080) habet, quod etjam quantitatem acidi carbonici minorem indicare videtur. Fons supremus. Situs hujus fontis editior est, quam ceterorum. Sapor veteris fontis sapori similis est. Reactio eadem. Temperatura variat. D. 1 Jun. erat in fundo + 6, deg.5; in superficie 7. deg. D. 30 Jul. in fundo + 8 deg. in superficie 9. deg. Ferri quantitas eadem est ac in vetere fonte, sulphatis calcis major (= 0,045); carbonatis calcis & magnesiae minor. Sales reliqui sunt iidem in omnibus his fontibus. Limus Medeviensis. Non admodum profunde sub ipsa soli superficie reperitur. Scripturam azotate plumbi factam afficit. Schidiis & aliis reliquiis vegetabilibus immixtus est. Ustione duas partes tertias ponderis perdit; residuum constat ex ferro, silice & sulphate calcis. Sulphatem ferri, ut limus Lokaensis, non continet. Una ejus tertia pars est extractiva, & alkohole & aqua solubilis. Fons Lokaensis. Ejus partes constitutivas eadem fere ratione, qua fontium Medeviensium, exploratas has sequentes reperi. Gas Hydrog. sulph. & perpaullulum Gasis acidi carbonici - - 2 p. c. Aer atmospaericus - - 3,5 ex quo gas oxigenium - 0,5 & gas azotum - 3,0 ------ 5,5 p. c. Carbonas calcis - - 0,0042 Carbonas magnesiae - - 0,0035 Silex - - 0,0107 Sulphas calcis - - 0,0023 Murias natri - - 0,0055 Extractivum - - 0,0014 Aliquantulum resinae - - ------ per Cantharum 0,0276 Limus Lokaensis, In quaque libra continentur Gas ac. carb. & hydrog. sulph. - 2,6 Aer atmosphaericus - 0,3 Gas hydrogenium carbonatum - 0,8 ----- 3,7 p. cub. Aquosum - 9,5 lod. Limus siccatus = 4, continet Extractum - 0,045 Sulphas calcis - 0,010 Sulphas ferri - 0,005 Combustibilia - 1,402 Oxidum ferri - 0,172 Argilla - 0,075 Carbonas magnesiae - 0,020 Silex - 2,232 Aliquantulum carb. calcis - ----- 3,961 Addito quod deficit 0,039 ----- 4,000 End of text. End of the Project Gutenberg EBook of Nova analysis aquarum Medeviensium by Joens Jacob Berzelius License: Share Alike